FOB, EXW czy CIF - jakie warunki Incoterms wybrać przy imporcie z Chin
EXW, FOB czy CIF? Trzy litery na fakturze proforma decydują o tym, kto organizuje transport, kto ponosi ryzyko i ile naprawdę zapłacisz za import. Chińscy dostawcy najchętniej sprzedają na CIF, bo na nim dodatkowo zarabiają. W tym poradniku pokazujemy praktyczne różnice między najpopularniejszymi regułami przy imporcie morskim z Chin i wyjaśniamy, dlaczego dla większości importerów najlepszym wyborem jest FOB.
Spis treści
Czym są Incoterms i co regulują
Incoterms 2020 to 11 reguł handlowych ICC określających podział obowiązków, kosztów i ryzyka między sprzedającym a kupującym. Reguła zapisana na fakturze rozstrzyga trzy sprawy:
- kto organizuje i opłaca poszczególne odcinki transportu oraz formalności,
- w którym momencie ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru przechodzi na kupującego,
- kto odpowiada za odprawę eksportową w Chinach i importową w Polsce.
Pełne omówienie wszystkich 11 reguł znajdziesz w bazie wiedzy: Incoterms 2020. Tutaj skupiamy się na trzech, które realnie występują przy imporcie kontenerowym z Chin.
EXW: pozornie najprostszy, w praktyce najtrudniejszy
EXW (Ex Works) oznacza, że dostawca jedynie wystawia towar w swojej fabryce. Wszystko dalej, łącznie z załadunkiem na auto i chińską odprawą eksportową, jest po Twojej stronie.
Problem z EXW w Chinach: odprawy eksportowej formalnie dokonuje podmiot chiński, a rozliczenie zwrotu VAT eksportowego wymaga współpracy dostawcy. Kupujący z Polski nie zrobi tego samodzielnie. W praktyce EXW przy imporcie z Chin generuje komplikacje dokumentacyjne, które nie równoważą pozornie niższej ceny towaru.
EXW bywa uzasadnione przy konsolidacji zakupów od wielu drobnych dostawców w jednym magazynie w Chinach, ale wtedy operacyjnie i tak prowadzi to spedytor z lokalnym zapleczem.
FOB: standard rozsądnego importera
FOB (Free On Board) dzieli obowiązki w najzdrowszym dla importera miejscu:
- dostawca: dowozi towar do portu załadunku, dokonuje chińskiej odprawy eksportowej i dostarcza towar na statek. Koszty chińskie są wliczone w cenę towaru,
- Ty: wybierasz i opłacasz fracht oceaniczny, ubezpieczenie, polską odprawę i dowóz. Ryzyko przechodzi na Ciebie z chwilą załadunku na statek.
Dlaczego to najlepszy układ? Bo kontrolujesz najdroższą i najbardziej ryzykowną część łańcucha: to Twój spedytor dobiera serwis, pilnuje stawki i opłat lokalnych w Gdańsku, a Ty wiesz z góry, ile zapłacisz po polskiej stronie. Jednocześnie nie wchodzisz w chińskie formalności eksportowe, które zostają tam, gdzie ich miejsce, u dostawcy.
CIF: dlaczego dostawcy tak go lubią
CIF (Cost, Insurance and Freight) oznacza, że dostawca opłaca fracht i minimalne ubezpieczenie do polskiego portu. Brzmi wygodnie: jedna cena "z transportem". W praktyce to najczęstsze źródło przykrych niespodzianek u początkujących importerów:
Zawyżone opłaty lokalne w porcie docelowym
Dostawca kupuje tani fracht u konsolidatora, który odbija sobie na opłatach w Gdańsku: handling, dokumenty, zwolnienie. Płacisz je Ty i nie masz ich z kim negocjować.
Ryzyko i tak jest Twoje
Wbrew intuicji przy CIF ryzyko przechodzi na kupującego już w porcie załadunku. Dostawca opłaca fracht, ale statkiem płynie już Twój problem, z minimalnym zakresem ubezpieczenia.
Zero kontroli nad serwisem i terminem
Nie wybierasz armatora ani trasy. Dostawca weźmie najtańszy serwis z transhipmentem, a Ty dowiesz się o opóźnieniu ostatni.
„Dostawca namówił mnie na CIF, a w Gdyni zapłaciłem drugie tyle za lokalne opłaty." To jedno z najczęstszych zdań, które słyszymy od importerów trafiających do nas po pierwszej wpadce.
Porównanie reguł przy imporcie z Chin
| Kryterium | EXW | FOB | CIF |
|---|---|---|---|
| Chińska odprawa eksportowa | po Twojej stronie (problem) | dostawca | dostawca |
| Wybór frachtu i armatora | Ty | Ty | dostawca |
| Kontrola opłat w polskim porcie | pełna | pełna | brak |
| Moment przejścia ryzyka | fabryka w Chinach | załadunek na statek | załadunek na statek |
| Przejrzystość całkowitego kosztu | średnia | wysoka | niska |
| Rekomendacja dla importera | tylko szczególne przypadki | standard | unikać, zwłaszcza przy LCL |
Jak wybrać: praktyczne rekomendacje
- Pierwszy i każdy kolejny standardowy import: kupuj na FOB port chiński (np. FOB Shanghai, FOB Ningbo). Fracht i stronę polską kontroluje Twój spedytor.
- Dostawca upiera się przy CIF: poproś o wycenę w obu wariantach i porównaj z ofertą FOB plus fracht od Twojego spedytora. Różnica w cenie towaru rzadko pokrywa późniejsze opłaty lokalne.
- Drobnica LCL: tym bardziej FOB. Właśnie przy LCL mechanizm taniego frachtu i drogich opłat destynacyjnych działa najmocniej.
- Ubezpieczenie: niezależnie od reguły wykup własną polisę cargo na pełną wartość. Minimalny zakres z CIF chroni głównie na papierze.
- Zapis na dokumentach: reguła plus miejsce, zawsze z dopiskiem Incoterms 2020, np. "FOB Shanghai, Incoterms 2020". Sama nazwa reguły bez lokalizacji to proszenie się o spór.
Warunki dostawy wpływają też bezpośrednio na wartość celną i wysokość należności przy odprawie. Jak dokładnie, przeczytasz w artykule Odprawa celna przy imporcie z Chin, a pełny budżet importu policzysz według poradnika Ile kosztuje transport kontenera z Chin.
Nie wiesz, jakie warunki wpisać do zamówienia?
Prześlij fakturę proforma od dostawcy, a doradca ds. transportu morskiego MAG podpowie, która reguła Incoterms będzie dla Ciebie najkorzystniejsza, i policzy pełny koszt importu w obu wariantach.
Skonsultuj import Baza wiedzy: Incoterms 2020