Fracht morski - jak jest liczony i z czego składa się stawka
Fracht morski wygląda tanio, dopóki nie dojdą THC, ISPS, BAF, doc fee i demurrage. W tym artykule rozkładamy cenę frachtu morskiego i koszt transportu morskiego na czynniki pierwsze: wyjaśniamy, jak liczona jest stawka bazowa, czym są poszczególne dodatki i opłaty lokalne, dlaczego ceny zmieniają się z tygodnia na tydzień i gdzie realnie szukać oszczędności.
Spis treści
Ocean freight: stawka bazowa
Ocean freight to opłata za sam przewóz statkiem z portu załadunku do portu wyładunku. Przy FCL naliczana jest za kontener (20', 40', 40'HC), przy LCL za m³ lub tonę. Stawka zależy od:
- relacji portowej (np. Szanghaj - Gdańsk),
- rodzaju serwisu: bezpośredni jest zwykle droższy, ale szybszy i pewniejszy niż serwis z transhipmentem,
- terminu wypłynięcia i aktualnego popytu na danej trasie,
- rodzaju ładunku: towary niebezpieczne (IMO) i przekraczające standardowe parametry mają dopłaty.
Ocean freight to zwykle tylko część rachunku. Porównując oferty wyłącznie po stawce bazowej, łatwo wybrać "tanią" opcję, która po doliczeniu dodatków i opłat lokalnych okaże się najdroższa. Zawsze porównuj koszt całkowity door-to-door.
Dodatki armatorskie: BAF, CAF, ISPS i inne
| Dodatek | Pełna nazwa | Za co płacisz |
|---|---|---|
| BAF | Bunker Adjustment Factor | korekta kosztów paliwa okrętowego, zmienna wraz z cenami bunkru |
| LSS | Low Sulphur Surcharge | dopłata za paliwo niskosiarkowe wymagane przepisami IMO |
| CAF | Currency Adjustment Factor | korekta ryzyka kursowego między walutami rozliczeń |
| ISPS | International Ship and Port Security | koszty systemów bezpieczeństwa statków i portów |
| PSS | Peak Season Surcharge | dopłata sezonowa w okresach szczytowego popytu |
| GRI | General Rate Increase | ogłaszana przez armatorów podwyżka stawek bazowych |
| CIC / EIS | Container Imbalance Charge | dopłata za nierównowagę kontenerów na danej trasie |
Część dodatków bywa wliczona w ofertowaną stawkę "all in", część pojawia się osobno. Dlatego rzetelna wycena zawsze precyzuje, co jest w cenie, a co może dojść.
Opłaty lokalne i dokumentacyjne
THC
Terminal Handling Charge: opłata terminalowa za obsługę kontenera w porcie. Płacona po stronie załadunku (OTHC) i wyładunku (DTHC).
Doc fee / B/L fee
Opłaty za wystawienie dokumentów przewozowych, przede wszystkim konosamentu (Bill of Lading).
Opłaty CFS
Przy LCL: koszty magazynu konsolidacyjnego za przyjęcie, konsolidację i późniejszą dekonsolidację przesyłki, naliczane za m³.
Odprawa celna
Opłata za zgłoszenie celne importowe. Do tego samo cło (wg kodu CN) i VAT importowy naliczany od wartości towaru z frachtem.
Ubezpieczenie cargo
Polisa na czas transportu, zwykle ułamek procenta wartości towaru. Odpowiedzialność armatora jest ograniczona konwencjami.
Dowóz krajowy
Transport kontenera lub drobnicy z portu pod adres dostawy. Zależny od odległości i typu auta.
Demurrage, detention i storage
Trzy pojęcia, które potrafią zaskoczyć na fakturze, jeśli odbiór kontenera się przeciągnie:
- Demurrage: opłata armatora za kontener stojący w porcie po przekroczeniu dni wolnych (free time),
- detention: opłata za przetrzymanie kontenera poza portem, do momentu zwrotu pustej jednostki,
- storage: opłata terminalu za składowanie kontenera na placu.
Klucz do uniknięcia tych kosztów to przygotowanie dokumentów do odprawy zanim statek zawinie do portu oraz zaplanowany z góry dowóz. Przy sprawnej organizacji kontener opuszcza port w ramach free time i temat nie istnieje.
Jak liczona jest stawka LCL (w/m)
Drobnica morska rozliczana jest według reguły w/m (weight or measure): płacisz za tonę albo za m³, w zależności od tego, która wartość jest wyższa. Standardowy przelicznik w transporcie morskim to 1 tona = 1 m³.
Przykład: przesyłka 2,5 m³ o wadze 800 kg rozliczana jest za 2,5 jednostki (objętość większa). Przesyłka 1,5 m³ o wadze 2 800 kg rozliczana jest za 2,8 jednostki (waga większa). Do frachtu w/m dochodzą opłaty CFS po obu stronach, także liczone od objętości.
Dlaczego stawki tak się zmieniają
Fracht morski to rynek żywy jak giełda. Na stawki wpływają:
- sezonowość: szczyt przed Chińskim Nowym Rokiem i w sezonie przedświątecznym podnosi ceny, luty-marzec zwykle je studzi,
- podaż tonażu: armatorzy zdejmują statki z tras (blank sailing), by bronić poziomu stawek przy słabym popycie,
- sytuacja geopolityczna: zakłócenia na kluczowych szlakach potrafią z tygodnia na tydzień zmienić czasy tranzytu i ceny,
- koszty paliwa i regulacje środowiskowe, przenoszone na klientów przez BAF i LSS,
- kongestia portowa: zatory w terminalach oznaczają dłuższą rotację statków i kontenerów, czyli mniejszą podaż.
Gdzie szukać oszczędności
Kupuj na FOB, nie na CIF
Kontrolujesz wybór frachtu i opłaty lokalne w Polsce. Znika ryzyko zawyżonych kosztów w porcie docelowym. Więcej: Incoterms 2020.
Dobierz właściwy wariant przewozu
Powyżej ok. 13 m³ licz FCL zamiast LCL. Przy lekkim, objętościowym towarze porównaj 40'HC z 20'.
Bukuj z wyprzedzeniem
Rezerwacja na 3-4 tygodnie przed wypłynięciem daje wybór serwisów i chroni przed dopłatami last minute.
Unikaj demurrage i detention
Komplet dokumentów przed przybyciem statku i zaplanowany dowóz to zero opłat za przestoje.
Porównuj koszt całkowity
Zawsze proś o wycenę z rozbiciem na pozycje i porównuj sumę door-to-door, nie sam ocean freight.
Chcesz znać realny koszt swojego importu?
Prześlij parametry ładunku, a doradca ds. transportu morskiego MAG przygotuje wycenę z pełnym rozbiciem na pozycje: fracht, dodatki, opłaty lokalne, odprawa i dowóz. Bez ukrytych opłat i doładowań.
Zamów wycenę frachtu Słownik pojęć